Connect with us

Գիտություն և կրթություն

Տպավորություն է` մարդիկ կան «հայ» բառից նեղվում են. Արմինե Բոյաջյան

Խմբագիր

Հրապարակվել է

-Արմինե, կրթական ծրագրում կատարված նոր փոփոխությունների արդյունքում «Հայ գրականություն» առարկայից հեռացվել են մի շարք հեղինակներ, իսկապե՞ս Ձեր նշած այդքան հեղինակ արդեն հանվել  են կրթական ծրագրից:

-Նախ ասեմ, իմ գրառման մեջ էլ հատուկ նշել եմ, որ փոփոխությունների նախագիծ է, որը ներկայացված է հանրային քննարկման, հետևաբար վերջնական արդյունք չէ, և իմ մտահոգությունն էլ հենց այդ մասով է` բարձրաձայնել, քանի ուշ չէ, քանի հնարավոր է կասեցնել: Այդ ենթադրյալ փոփոխություններից մեկն էլ հենց առարկայի անվանումը` «Հայ գրականություն» «Գրականություն» անվամբ փոխարինելն է` բնականաբար կապված նաև առարկաների բովանդակությունների հետ: Համաշխարհային գրական ստեղծագործություններ ուսումնասիրելը դպրոցում հրաշալի մտահղացում է, բայց կարելի է այն դիտարկել որպես առանձին առարկա` բարձր դասարաններում և չխառնել հայ գրականության հետ, մանավանդ, երբ այդ առաջարկվող փաթեթում, ինձ համար բացարձակ անհասկանալի պատճառներով, բացակայում են ռուս հեղինակները: Սա այն հարցն է, որտեղ քաղաքական դիրքորոշումներ շահարկելը, մեղմ ասած, ամոթ է:

Ինչ վերաբերում է այն ցանկին, որը ես ներկայացրել եմ` դարձյալ հանգամանալի կերպով նշել եմ, որ խոսքը վերաբերում է 7-12 դասարանների ուսուցմանը, և այդ ցանկը կազմել եմ` այդպես էլ չհանդիպելով նրանց ներառված հեղինակների շարքում: Մեծ պատասխանատվությամբ կրկնում եմ, որ հայ գրականության գլխատման փորձի է նման այս իրականությունը, որովհետև հայ գրական մտքի ռեֆորմատորների նկատմամբ բացահայտ անտեսման փորձ է կատարվում, եթե անգամ սա ընդունված որոշում չէ դեռ. միայն էս մասին մտածելն արդեն բավական է: Ինչպե՞ս կարելի է Ոսկեդարի, Վարդան Այգեկցու, Մխիթար Գոշի ուսումնասիրությունը թողնել ուսուցչի ընտրությանը, իսկ եթե ընտրի չանդրադառնալ, կորուստ չենք ունենա՞: Կամ Մովսես Խորենացուն ինչպե՞ս չվերադառնալ բարձր դասարանում, չէ՞ որ ազգային ինքնության համատեքստում է այդ անհրաժեշտությունը: Ղևոնդ Ալիշանը հայ գրականության ռոմանտիկական պոեզիայի հիմնադիրն է համարվում, չիմանա՞նք էս մասին, Ֆրիկ չկարդա՞նք, իսկ ի՞նչ կարդանք: Կարելի է արդյո՞ք պատկերացնել հայ գեղագիտական միտքն առանց Նարեկացու «Մատյանի»:

Եթե հարցին մոտենում են դավանաբանական տեսանկյունից, դարձյալ մեղմ արտահայտվեմ և ասեմ` ամոթ է և անտեղի. համաշխարհային գրականությունը լի է լիթուրգիական դրամայով, դա եղած փաստ է, գրականություն է նաև գրականության պատմությունը` անկախ այն բանից, թե մենք այսօր այդ գաղափարների հետ համամիտ ենք, թե ոչ: «Մատյանը» նախ և առաջ գրական մեծարժեք, մեծակտավ ստեղծագործություն է, այնտեղ վարդապետություններ պետք չէ փնտրել: Նոր բան արարելուց ազգովի, կարծես, հիմնաքարը քանդելու բարդույթ ունենանք: Ճիշտ այդպես քրիստոնեությունն ընդունելուց հետո գետնին հավասարեցվեց մի ողջ ժողովրդի հզոր մշակույթ ու կենսագրություն, որ ստեղծել էին մեր նախնիները, բայց չէ՞ որ հեթանոսական տաճարները նախ և առաջ ճարտարապետական փառահեղ կառույցներ էին, ապա` աղոթատեղիներ, որոնք էսօր կարող էին խոսել մեր մասին աշխարհի հետ: Տպավորություն է` մարդիկ կան «հայ» բառից նեղվում են: Ծուռ նստենք, շիտակ խոսենք, եթե էսպիսի առաջարկ լիներ նախկին իշխանության կողմից, ի՞նչ արձագանք կունենար նախկին ընդդիմությունն ու այսօրվա իշխանությունը:

Ձեր կարծիքով, ո՞ր սկզբունքով է նման դեպքերում տեղի ունենում դասավանդվող հեղինակների ընտրման մեխանիզմը, հարցն ուղղում եմ Ձեզ՝ որպես գրողի:

-Ես այդ քննարկումներից տեղյակ չեմ, չեմ կարող ենթադրել կամ հորինել: Ես կարող եմ ասել` ինչպես եմ ես պատկերացնում: Կրթական մեխանիզմը պետք է անմիջական կապ ունենա ռազմավարական նպատակի, տեսիլքի, ընտրած ճանապարհի և այն քաղաքացու որակական հատկանիշնների ու արժեհամակարգի հետ, որը մենք որդեգրել ենք ունենալ որպես պետություն: Ճյուղն արմատից կտրելով նորարության չենք հասնի: Մենք տեսնում ենք երևացող բողբոջը, բայց ցանկացած բողբոջ իր գոյության համար պետք է արմատից սնվի: Մշակույթն այս համաչափությունից դուրս լինել չի կարող:

Հաճախ տարածվում են տեղեկություններ, որ ԿԳՄՍ նախարարությունը այս կամ այն առարկան հանել է կրթական ծրագրից, սակայն պարզվում է, որ դա իրականում այդպես չէ, և հանրության մոտ կա տեղեկատվության պակաս, ինչի՞ց է դա:

-Այդ հաճախ տարածվող տեղեկությունները օդից չեն ընկնում մեր գլխին, դրանք էլ, ինչպես սա, քննարկման դրված նախագծեր են լինում, և քանի որ հանրային գերակշռող կարծիքը երբեմն հաշվի է առնվում, և օրենքը չի ընդունվում, ապա դա ոչ թե հարկավոր է բնութագրել որպես տեղեկության պակաս, այլ առողջ ու օգտակար դիսկուրսի ցանկալի արդյունք:

Ինչպե՞ս ընդհանուր առմամբ կգնահատեք ԿԳՄՍ-ի՝ կրթական ծրագրում այս տարվա կրթական բարեփոխումների տեմպը և որակը:

-Բարեփոխումները ընթացքի մեջ են, վերջնական բարեփոխումներից հետո արժե միայն խոսել գնահատականի մասին, թեև ես երկրի թիվ մեկ բարձրախոսը չեմ, որ իմ գնահատականն էդքան կարևոր համարեմ:

«Հայոց Եկեղեցու պատմություն» առարկայի դասավանդումը «Հայոց պատմության» առարկայի դասապրոցեսի ներքո կազմակերպելը ևս մեծ  աղմկուկ բարձրացրեց հանրության որոշ շրջանակների մոտ, ի՞նչ կասեք այս մասով:

-Ես ինքս շատ կուզեի, որ այն վերաձևակերպվեր և գոյություն ունենար` որպես առանձին առարկա` ուսումնասիրող կրոնն ընդհանրապես, առանց մասնավորեցման, բայց ինչպես գիտեք, այդպես չեղավ:

Դպրոցներում սեռական դաստիարկությանը վերաբերող առարկայի դասավանդումը ևս միանշանակ չի ընկալվում հասարակության կողմից, ի՞նչ կարծիքի եք նման առարկայի դասավանդումը իսկապե՞ս այսօր  արդիական է:

-Ես մինչև հիմա այդպես էլ չհասկացա` ինչ ձեռնարկով, ինչ բովանդակությամբ, որ տարիքից և ով պետք է իրականացնի այդ դասավանդումը: Սրանք շատ կարևոր հարցեր են, այդ հարցերի պատասխանները կարող են միայն հուշել համակարգում առարկայի առկայության անհրաժեշտությունը կամ բացառումը: Այնուամենայնիվ, փոքր տարիքում մանկություն փչացնելը ամենամեծ սխալներից մեկը կլինի:

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Վերջին նյութերը

Copyright © 2019 haym. All Rights Reserved.